وقتی صحبت از عملیات دریایی، غواصی صنعتی، لولهگذاری، نصب جکت یا تعمیرات زیرآبی میشود، اولین دغدغهی مدیران پروژه و تیم HSE ایمنی و کنترل ریسک است.
در محیط دریایی، خطا معمولاً یکبار اتفاق میافتد؛ اما هزینهی آن میتواند بسیار سنگین باشد:
از آسیب به غواص و تجهیزات گرفته تا توقف کامل پروژه و خسارتهای مالی جدی.
یکی از راهکارهای استاندارد و رایج در پروژههای فراساحل برای کنترل این ریسکها، مترسگذاری دریایی (Marine Barricading) است؛ مفهومی که در عمل، هم برای ایمنسازی محدوده عملیات و هم برای کنترل رفتار سازهها و خطوط لوله در محیط دریایی بهکار میرود.
در شرکت مهندسی فراساحل کلوت، مترسگذاری دریایی بهعنوان بخشی از خدمات تخصصی ما، در پروژههای غواصی صنعتی، نصب جکت، بازرسی خطوط لوله و عملیات زیرآبی اجرا میشود و صرفاً یک اقدام جانبی یا نمادین نیست.
مترسگذاری دریایی چیست؟
مترسگذاری دریایی به مجموعه اقداماتی گفته میشود که با هدف ایجاد حریم امن، کنترل محدوده کار و افزایش پایداری عملیات دریایی انجام میشود.
این اقدامات میتواند شامل:
علامتگذاری سطحی و زیرآبی
ایجاد محدودههای ایمن و ممنوعه
کنترل تداخل عملیات (SIMOPS)
و در برخی پروژهها، تثبیت و مهار موقت یا دائم سازهها و خطوط لوله
باشد.
به همین دلیل، در پروژههای فراساحل، مترسگذاری تنها به بویه و طناب محدود نمیشود و بسته به نوع پروژه، میتواند اشکال و ابعاد مختلفی داشته باشد.
انواع مترسگذاری دریایی در پروژههای فراساحل
۱) مترسگذاری ایمنی و حریم عملیاتی (Safety & Operational Barricading)
این نوع مترسگذاری با هدف حفاظت از نیروی انسانی و تجهیزات انجام میشود و شامل:
بویههای دریایی برای مشخصکردن محدوده کار
چراغهای هشدار دریایی
پرچم آلفا در زمان غواصی صنعتی
طنابهای شناور و نشانگرهای سطحی
علامتگذاری زیرآبی مسیر غواص و ROV
کاربرد اصلی این نوع مترسگذاری در پروژههای زیر است:
غواصی صنعتی
عملیات ROV
نصب جکت
بازرسی خطوط لوله
عملیات Heavy Lift و SIMOPS
۲) مترسگذاری تثبیتی و کنترلی (Stability & Control Barricading)
در برخی پروژهها، مترسگذاری تنها به معنی علامتگذاری نیست، بلکه برای کنترل رفتار فیزیکی سازه یا خط لوله در محیط دریایی بهکار میرود.
در این نوع مترسگذاری، از عناصر وزنی و مهاری استفاده میشود تا:
از جابهجایی ناخواسته خط لوله جلوگیری شود
شناوری یا بالا آمدن لوله کنترل گردد
پایداری سازه در زمان لودینگ یا نصب حفظ شود
این نوع مترسگذاری معمولاً شامل:
بلوکهای بتنی با وزن و ابعاد مشخص
سیستمهای مهاری در دو طرف سازه یا خط لوله
پوششها یا کاورهای مهندسیشده برای دربرگرفتن خط لوله
توزیع یکنواخت وزن برای افزایش Stability
است و بر اساس دادههای پروژه طراحی میشود.
نمونه اجرای مترسگذاری تثبیتی در پروژه خط لوله ۱۶ اینچ
در یکی از پروژههای اجرایی شرکت مهندسی فراساحل کلوت، عملیات مترسگذاری و تثبیت یک خط لوله ۱۶ اینچ Export Pipeline انجام شد.
در این پروژه، بهدلیل سبک بودن خط لوله در مرحلهی لودینگ، لوله تمایل به بالا آمدن و حرکت داشت. محافظهای موجود در اطراف خط لوله بهتنهایی برای کنترل این وضعیت کافی نبودند.
بر همین اساس، تیم مهندسی کلوت با بررسی دادههای عملیاتی و شرایط پروژه، یک طراحی اختصاصی مترسگذاری ارائه داد که شامل:
استقرار دو بلوک بتنی در دو طرف خط لوله
استفاده از یک کاور پلاستیکی تقویتشده (گونی مهندسیشده) برای دربرگرفتن خط لوله
افزایش وزن مؤثر روی خط لوله برای حفظ پایداری
جلوگیری از حرکت جانبی و بالا آمدن لوله در حین عملیات
این نوع مترسگذاری باعث شد خط لوله در موقعیت طراحیشده باقی بماند و عملیات بدون ریسک اضافی ادامه پیدا کند.
نقش مترسگذاری ایمنی در کنار مترسگذاری تثبیتی
در کنار مترسگذاری تثبیتی خط لوله، مترسگذاری ایمنی و عملیاتی نیز بهصورت همزمان اجرا شد تا:
محدوده عملیات غواصی صنعتی مشخص باشد
از ورود شناورها به منطقه خطر جلوگیری شود
تداخل عملیات کرین، غواص و تجهیزات زیرآبی کنترل گردد
ایمنی تیم اجرایی و تجهیزات تضمین شود
این ترکیب نشان میدهد که در پروژههای واقعی، مترسگذاری یک مفهوم چندلایه و مهندسیشده است و بسته به شرایط پروژه، اشکال متفاوتی به خود میگیرد.
مترسگذاری دریایی در پروژههای فراساحل صرفاً به معنی علامتگذاری ساده نیست.
این مفهوم میتواند شامل ایمنسازی محدوده عملیات، کنترل تداخل فعالیتها و حتی تثبیت فیزیکی سازهها و خطوط لوله باشد.
در شرکت مهندسی فراساحل کلوت، مترسگذاری بر اساس نوع پروژه، دادههای واقعی و شرایط عملیاتی طراحی و اجرا میشود؛ رویکردی که باعث افزایش ایمنی، کاهش ریسک و موفقیت پروژههای دریایی شده است.
